Lễ hội Kate của người Chăm Ninh Thuận năm 2020

Lễ hội Kate của người Chăm là lễ hội độc đáo nhất, lớn nhất trong kho tàng văn hóa Chăm. Du lịch Ninh Thuận dịp Kate, bạn không chỉ được chiêm bái các đền tháp cổ mà còn được thưởng thức các loại hình nghệ thuật dân gian đặc sắc.

Đôi nét về lễ hội Kate của người Chăm

Lễ hội Kate được tổ chức hàng năm vào ngày 01 tháng 7 lịch Chăm (nhằm tháng 10 dương lịch).

lễ hội Kate

Kate chính là một diễn xướng dân gian vô cùng đặc sắc của người Chăm. Được tổ chức để tưởng nhớ các vị anh hùng dân tộc, các vị thần nông, thần thủy lợi, các vị vua như PôKlong Garai, vua Pô Rome… và ông bà tổ tiên, trời đất đã ban cho cư dân Chăm mùa màng, an lành và hạnh phúc.

Đến với lễ hội Kate, chúng ta sẽ thấy được sức sống mãnh liệt của nền văn hóa bản địa Chăm.Bạn có dịp chiêm ngưỡng không chỉ những đền tháp cổ kính. Mà còn hiểu thêm về phong tục tập quán và nghệ thuật dân gian giàu bản sắc.

Tuần tự diễn ra lễ hội Kate

Lễ hội diễn ra theo tuần tự như sau: Lễ rước y trang – Lễ mở cửa tháp – Lễ mộc dục (lễ tắm tượng thần Siva và tượng vua trong tháp) – Lễ mặc y phục – Đại lễ – Hội. Những lễ thức quan trọng sẽ tiến hành 3 ngày liên tục. Được tổ chức ở tháp, sau đó mới diễn ra ở làng và tại các gia đình.

lễ hội Kate

Lễ hội tại tháp do Ban tế lễ là các chức sắc đạo Balamôn. Gồm: Thầy cả sư (Pô Dhia) làm chủ lễ, thầy kéo đàn Kanhi (Ôn Kadhar), bà bóng (Muk Payâu) dâng lễ và ông từ (Camưnay). Lễ vật dâng cúng gồm: 1 con dê, 3 con gà làm lễ tẩy uế đất tháp, 5 mâm cơm cúng có thịt dê, 1 mâm cơn với muối vừng, 3 ổ bánh gạo và hoa quả.

Lễ hội Kate Ninh Thuận diễn ra 03 ngày

Ngày đầu tiên – Lễ rước y trang

Sáng sớm ngày đầu tiên của Lễ hội Kate, đại lễ diễn ra tại đền tháp Poklong Garai. Không gian quanh tháp như mở rộng ra bởi sự tham dự của hàng vạn người. Người Chăm hành hương trong Lễ hội Kate xếp thành hàng dài để lên ngôi tháp. Họ mong muốn được dự lễ mở cửa tháp. Và dâng lên thần linh những sản vật mới thu hoạch của gia đình.

lễ hội Kate

Khi những nghi lễ đầu tiên diễn ra tại tháp Poklong Garai thì tại làng Kuh Nhút, xã Phước Hà. Một đoàn người rước y trang của thần linh khởi hành về hướng Lễ hội Kate. Đoàn rước lễ vật bao gồm các già làng, chức sắc cùng bà con người Chăm và Raglai. Đến quá trưa – khoảng 13 giờ, họ đã về đến Hữu Đức.

Vì sao người Raglai lại giữ y trang của người Chăm?

lễ hội Kate

Vì sao lại có sự xuất hiện của người Raglai trong nghi lễ quan trọng của người Chăm? Người Chăm và người Raglai có mối quan hệ về tộc người. Nói về quan hệ xã hội, quan hệ tộc người, dân tộc Chăm có câu: “Chăm saai, Raglai aday”. Nghĩa là người  Chăm là anh, chị và người Raglai là em. Theo chế độ mẫu hệ của người Chăm, người Raglai là em út – có vai trò quan trọng là giữ gìn y phục trong Lễ hội Kate. Mối quan hệ này đã chi phối mọi hoạt động văn hóa – xã hội của dân tộc Chăm.

lễ hội Kate

Người Chăm quan niệm, trang phục của vua chúa Chăm được dâng lên ở tất cả các đền tháp cổ đều do người Raglai bảo vệ. Các nghiên cứu cho biết, trang phục dành cho thần Poklong Garai do người Raglai ở Tà Dương lưu giữ và y trang của thần Pô Inư Nưgar ở Hữu Đức được người Raglai ở làng Kuh Nhút bảo quản.

Theo quan niệm truyền thống của dân tộc Chăm, nếu người Raglai không xuống cúng lễ thì họ không được phép mở cửa tháp để tiến hành các nghi thức của Lễ hội Kate. Điều này cho thấy, sự xuất hiện của người Raglai quyết định sự thành công của Lễ hội Kate.

Ngày thứ 2 của lễ hội Kate

Đến ngày thứ hai của lễ hội, đoàn người Chăm và Raglai mới tổ chức rước y trang lên tháp Poklong Garai. Thầy cả lễ vinh dự dẫn đầu đoàn rước y trang lên tháp. Ông khoác trên người áo choàng và đầu chít khăn, chúng đều mang màu trắng. Phía sau thày cả lễ là các vị chức sắc, thanh niên và trí thức Chăm. Các bộ lễ phục được đặt trên kiệu, có lộng che hai bên.

lễ hội Kate

Theo sau là các cô thôn nữ xinh đẹp trong trang phục áo dài Chăm truyền thống. Họ vừa đi vừa múa quạt vui vẻ rộn ràng. Tiếp đó là đoàn người Raglai múa và đánh mã la, thổi kèn bầu. Dưới bàn tay điêu luyện của các nghệ nhân, mã la phát ra âm thanh dồn dập làm xao động tâm hồn người tham dự lễ hội. Với đồng bào Raglai, mã la là thứ tài sản quý giá, là nhạc cụ truyền thống luôn đồng hành với họ trong cuộc sống.

lễ hội Kate

Thầy cả sư là người chủ trì nghi lễ cúng tạ ơn thần linh.Khi nhạc điệu của tiếng đàn Kanhi vang lên, cũng là lúc các vị cả sư rót rượu vào chén dâng lên những vị thần. Tiếp đó nghi lễ mặc y trang cho các vị thần được tiến hành. Giây phút long bào lộng lẫy khoác lên tượng thần được coi là thời khắc thiêng liêng nhất. Đây cũng là lúc nghệ nhân kéo đàn Kanhi say sưa cất tiếng hát. Ca từ và giai điệu da diết, khiến người nghe liên tưởng bài hát sẽ được gió mây mang đến các vị thần linh lời mời của dân làng, cầu mong các ngài hãy về bên tháp, lắng nghe những ước nguyện của họ.

Xung quanh tháp, người dân trải chiếu rồi đặt mâm để bày lễ vật tế thần. Họ hy vọng, cuộc tiếp xúc thần linh tối cao của các chức sắc Balamon sẽ giúp họ đạt được ý nguyện của mình.

Màn múa bóng trình diễn các điệu múa để tiễn biệt các vị thần đã khép lại các nghi thức của Lễ hội Kate tại tháp Poklong Garai. Khi Lễ hội Kate kết thúc, y trang của các vị thần được người Chăm trao gửi người Raglai bảo quản, giữ gìn đến mùa lễ hội năm sau.

lễ hội Kate

Nghi thức của Lễ hội Kate lan tỏa vào từng dòng tộc, gia đình. Khi các nghi lễ kết thúc ở tháp thì cũng là lúc các gia đình tổ chức các nghi lễ Kate. Mọi người phấn chấn trở về làng (Palei) của mình và tiếp tục cùng nhau vui Tết Kate do thôn, xã tổ chức. Tại gia đình, người Chăm chuẩn bị một mâm cúng ông bà tổ tiên.

Có thể thấy, các nghi thức Kate được người Chăm thực hiện theo một trình tự nhất định. Đầu tiên, họ thực hiện các nghi lễ cầu cúng trời đất. Tiếp đó cúng tế thần linh và cuối cùng là ông bà tổ tiên. Đây là loại hình cấu trúc lưỡng hợp – âm dương …

lễ hội Kate

Tất cả những biểu tượng của tín ngưỡng phồn thực thể hiện ước nguyện sinh sôi nảy nở của con người, vật nuôi cây trồng, mùa màng tốt tươi. Đó là nét đặc trưng trong quan niệm tín ngưỡng của người Chăm nói riêng. Và của cư dân nông nghiệp lúa nước nói chung.

Ngày thứ 3 – lễ hội ở làng và gia đình người Chăm

Trước khi diễn ra Lễ hội Kate, không khí náo nhiệt đã lan tỏa mọi đường làng ngõ xóm. Những hoạt động thể thao vui tươi luôn diễn sôi nổi. Sau phần lễ là phần hội kéo dài hết tuần. Trong thời gian lễ hội, hoa đăng đều được thắp sáng trên mọi ngả đường.

lễ hội Kate

Tất cả mọi người đều cùng tham gia lễ hội. Tạo nên không khí náo nhiệt đã lan tỏa mọi đường làng ngõ xóm. Những hoạt động thể thao vui tươi luôn diễn sôi nổi. Sau phần lễ là phần hội kéo dài hết tuần. Trong thời gian lễ hội, hoa đăng đều được thắp sáng trên mọi ngả đường.

lễ hội Kate

Ai ai cũng cảm thấy phấn chấn trước khi bước vào một vụ mùa mới. Âm thanh vang vọng của trống Ginang, Baranưng và kèn Saranai hòa quện với giọng hát của nam thanh, nữ tú… Trong các điệu hát tạ ơn thần linh, tổ tiên, các thiếu nữ Chăm thẹn thùng thả dáng cùng các điệu múa quạt, múa đội Thong hala (cỗ bồng trầu). Việc trình diễn những điệu múa này để cầu các vị thần ban cho mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu và đời sống của người dân ấm no, hạnh phúc.

lễ hội Kate

Tiếp đó, người Chăm tổ chức các hội thi, hội diễn và tái hiện những trò chơi dân gian. Cùng chương trình văn nghệ thể dục thể thao sôi động. Bạn sẽ bắt gặp các hình ảnh đội chum nước rất duyên dáng, khéo léo của các cô gái Chăm. Ở khoảng sân rộng, nam thanh nữ tú Chăm thể hiện những bài dân ca, biểu diễn dân vũ. Họ say sưa ca hát, nhảy múa đến đêm khuya. Hội làng tan dần, mọi người hân hoan trở về mái ấm gia đình để họp mặt gia tiên.

Người Chăm rất tự hào khi sở hữu một kho tàng văn hóa dân gian đặc sắc. Và Lễ hội Kate là một minh chứng rõ nét nhất. Đây cũng là khoảng thời gian những thành viên trong gia đình đoàn viên, thăm họ hàng, bè bạn. Những vất vả lo âu thường ngày đã tan biến, thay vào đó là niềm vui, sự thân thiện. Mọi người cùng nhau tận hưởng những giây phút bình an, hạnh phúc.

Thời gian diễn ra lễ hội Kate năm 2020

Lễ hội Kate của người Chăm diễn ra vào ngày 1 tháng 7 theo lịch Chăm. Tầm vào khoảng tháng 9, tháng 10 dương lịch. Nên bạn phải tham khảo lịch hàng năm để đi đúng dịp lễ hội.

Trong năm 2020, lễ hội Kate diễn ra vào 3 ngày: ngày 15-17/10.

Năm 2021: Ngày 04-06/10

Năm 2022: Ngày 24-26/10

lễ hội Kate

Ngày nay, Kate không chỉ là tài sản tinh thần của riêng người Chăm nữa. Vì mỗi khi lễ hội diễn ra, là hàng ngàn du khách từ các nơi đổ về để cùng hòa nhịp với người Chăm, trong những khoảnh khắc tâm linh của lễ, trong sự sôi động của hội, để càng hiểu hơn nền văn hóa Chăm vốn phong phú và đặc sắc.

Ảnh sưu tầm.

 

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *